Φορολογική «καταιγίδα» στο τέλος του έτους: ΒΟΥΝΌ οι υπορεώσεις ασφυκτική πίεση στα νοικοκυριά

 Το τελευταίο δίμηνο του έτους αποδεικνύεται και φέτος το πιο ασφυκτικό οικονομικά διάστημα για τα ελληνικά νοικοκυριά. Οι φορολογικές υποχρεώσεις συσσωρεύονται, οι προθεσμίες τρέχουν χωρίς ανάσα, ενώ η ακρίβεια έχει ήδη αποψιλώσει σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, τα φορολογικά έσοδα Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου αναμένεται να ξεπεράσουν τα 12 δισ. ευρώ, ποσό που αποτυπώνει την ένταση της επιβάρυνσης και τη διάχυτη αίσθηση ότι ο πολίτης πληρώνει πλέον «φόρο στην καθημερινότητα» και όχι μόνο στο εκκαθαριστικό.

Την ίδια ώρα, οι επιχειρήσεις προετοιμάζονται για μια σειρά υποχρεώσεων που αφορούν φόρους εισοδήματος, δηλώσεις, προκαταβολές, ΕΝΦΙΑ ή δημοτικά τέλη, αλλά και επιβαρύνσεις που συνδέονται με καύσιμα, ενέργεια και έμμεσους φόρους στην κατανάλωση. Για πολλούς, η πίεση αναμένεται ιδιαίτερα μεγάλη, με την εκτίμηση ότι η «τελική εκκαθάριση» το 2025 μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τον προϋπολογισμό τους.

Μέχρι το τέλος του έτους συγκεντρώνονται ταυτόχρονα οι περισσότερες υποχρεώσεις. Χιλιάδες ιδιοκτήτες καλούνται να πληρώσουν τις τελευταίες δόσεις του ΕΝΦΙΑ, σε μια χρονιά κατά την οποία οι αντικειμενικές αξίες σε αρκετές περιοχές έχουν αυξηθεί, ανεβάζοντας αντίστοιχα και τον φόρο. Σε περιοχές όπου οι αυξήσεις των αντικειμενικών ήταν έντονες τα τελευταία δύο χρόνια, τα νοικοκυριά καταβάλλουν συνολικά από 50 έως και 300 ευρώ παραπάνω σε σχέση με το 2022-2023.

Παράλληλα, ο φόρος εισοδήματος παραμένει μία από τις πιο επώδυνες δόσεις, καθώς συμπίπτει με όλες τις άλλες υποχρεώσεις. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι συνήθως πληρώνουν χαμηλότερα ποσά, όμως για τους επαγγελματίες η επιβάρυνση παραμένει βαριά, ειδικά με την προσαύξηση των τεκμηρίων και τις αλλαγές στην προκαταβολή φόρου.

Στο ίδιο διάστημα έρχονται και τα τέλη κυκλοφορίας, μια εφάπαξ υποχρέωση για πάνω από 5,5 εκατ. ιδιοκτήτες οχημάτων. Τα ποσά ξεκινούν από περίπου 80 ευρώ και σε πολλές περιπτώσεις φτάνουν έως και τα 1.000 ευρώ, ανάλογα με τους ρύπους και την ηλικία του οχήματος. Την εικόνα συμπληρώνουν οι ρυθμίσεις και οι ληξιπρόθεσμες οφειλές, καθώς πάνω από 4,5 εκατομμύρια πολίτες βρίσκονται σε κάποια ρύθμιση προς την ΑΑΔΕ. Κάθε μήνας κλείνει με εκατοντάδες χιλιάδες πληρωμές και, αν δεν γίνουν έγκαιρα, οι ρυθμίσεις «σπάνε», οδηγώντας σε πρόσθετες επιβαρύνσεις και προσαυξήσεις.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η περίοδος χαρακτηρίζεται από ταυτόχρονη καταβολή ΦΠΑ, δόσεων φόρου εισοδήματος και ΕΝΦΙΑ επαγγελματικής στέγης, ένα μείγμα που γίνεται ακόμη πιο δύσκολο σε συνθήκες χαμηλής ρευστότητας. Την ίδια στιγμή, η ακρίβεια μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος διαβίωσης, με τον βασικό μισθό ή το μέσο εισόδημα να απορροφάται από τα τρέχοντα έξοδα πριν περισσέψουν χρήματα για φόρους. Η αυξημένη κατανάλωση προς το τέλος της χρονιάς, ειδικά λόγω της εορταστικής περιόδου, συνοδεύεται από ΦΠΑ και ειδικούς φόρους που προσθέτουν επιβάρυνση στον οικογενειακό προϋπολογισμό, με την επισήμανση ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει από τα υψηλότερα ποσοστά έμμεσης φορολόγησης στην Ε.Ε.

Όπως αναφέρεται, το 80% των φορολογικών εσόδων των τελευταίων μηνών προέρχεται από έμμεσους φόρους, κυρίως ΦΠΑ και ειδικούς φόρους κατανάλωσης σε καύσιμα, καπνικά και ενέργεια. Αυτό σημαίνει ότι η επιβάρυνση «πέφτει» δυσανάλογα στην κατανάλωση και οι πολίτες τη βιώνουν καθημερινά, κάθε φορά που βάζουν βενζίνη, πληρώνουν λογαριασμό ρεύματος ή αγοράζουν βασικά αγαθά.

Στο ίδιο πλαίσιο, η ακρίβεια περιγράφεται ως «κρυφός φόρος». Οι ανατιμήσεις των τελευταίων δύο χρόνων εμφανίζονται ως παράλληλη επιβάρυνση: σε σχέση με το 2020 τα τρόφιμα αναφέρονται ως 40% ακριβότερα, η ενέργεια ως αυξημένη κατά 25-30%, οι υπηρεσίες ως ακριβότερες μεσοσταθμικά κατά 20%, ενώ τα ενοίκια στις μεγάλες πόλεις αναφέρονται ως αυξημένα κατά 45-60%. Με αυτά τα δεδομένα, εκτιμάται ότι ένα νοικοκυριό που το 2019 είχε εισόδημα 1.200 ευρώ τον μήνα χρειάζεται σήμερα τουλάχιστον 1.700 ευρώ για τα ίδια έξοδα, με τη διαφορά των περίπου 500 ευρώ να λειτουργεί σαν «αόρατος φόρος» πριν ακόμη ξεκινήσουν οι τυπικές φορολογικές πληρωμές.

Ως συνολικό βάρος για το τελευταίο δίμηνο του έτους, εκτιμάται ότι ένα τυπικό σπίτι με ένα Ι.Χ. και ένα μικρό ακίνητο επιβαρύνεται με 300-600 ευρώ σε ΕΝΦΙΑ, 200-900 ευρώ σε φόρο εισοδήματος, 130-250 ευρώ σε τέλη κυκλοφορίας, 50-150 ευρώ από ρυθμίσεις και τρέχουσες οφειλές, καθώς και 150-350 ευρώ από αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας και καθημερινά έξοδα λόγω ακρίβειας. Συνολικά, το ποσό εκτιμάται στα 830 έως 2.250 ευρώ μέσα σε 60 ημέρες, με την επισήμανση ότι για τα φτωχότερα νοικοκυριά η επιβάρυνση αυτή αντιστοιχεί σε έναν ολόκληρο μισθό.

Στην ίδια ανάλυση περιγράφονται τρία «στρώματα» πίεσης. Τα νοικοκυριά με εισόδημα 700-1.200 ευρώ εμφανίζονται να δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες χωρίς επιδόματα, με τη φορολογία να τα πλήττει κυρίως μέσω ΦΠΑ. Τα νοικοκυριά 1.200-2.000 ευρώ παρουσιάζονται ως οι μεγαλύτεροι «χαμένοι», καθώς δεν δικαιούνται επιδόματα, ενώ το κόστος ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά. Οι μικρομεσαίοι επαγγελματίες αντιμετωπίζουν, σύμφωνα με το κείμενο, ταυτόχρονα χρέη, μειωμένη κατανάλωση και υψηλή φορολογία, με πολλούς να κινούνται με καθαρό εισόδημα χαμηλότερο από εκείνο μισθωτών.

Για την επόμενη διετία, αναφέρεται ότι το 2025 και το 2026 δεν θα είναι ευκολότερα. Το ΓΛΚ προβλέπει συνέχιση της αύξησης των φορολογικών εσόδων, με εκτιμήσεις για υψηλότερα έσοδα από ΦΠΑ, αύξηση έμμεσων φόρων σε ενέργεια και καύσιμα, μικρή αλλά όχι ουσιαστική ανακούφιση στους άμεσους φόρους και συνέχιση της συμπίεσης της μεσαίας τάξης.

Το συμπέρασμα που διατυπώνεται είναι ότι τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται, όμως αυτό αποδίδεται κυρίως στην ένταση της επιβάρυνσης της καθημερινότητας. Σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια ήδη εξαντλεί το εισόδημα, το κράτος αναμένεται να εισπράξει πάνω από 12 δισ. ευρώ στο δίμηνο Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου, γεγονός που για πολλά νοικοκυριά μεταφράζεται στην ίδια διαπίστωση: η τσέπη αδειάζει πολύ πριν φτάσουν τα Χριστούγεννα και πολύ πριν εμφανιστεί το επόμενο εκκαθαριστικό.