ΝΕΑ ευρωπαϊκή Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων στην Ελλάδα

 Η νέα ευρωπαϊκή Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (EPBD) φέρνει σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο που κατασκευάζονται, ανακαινίζονται και λειτουργούν τα κτίρια στην Ελλάδα, με την προθεσμία ενσωμάτωσης στην εθνική νομοθεσία να εκπνέει τον Μάιο του 2026 και φορείς της αγοράς να ζητούν άμεση κινητοποίηση και σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.

Αναλυτικά το υπόμνημα του Συμβουλίου Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδος προς το ΥΠΕΝ:

Η νέα ευρωπαϊκή Οδηγία αλλάζει ριζικά τον τρόπο που χτίζουμε, ανακαινίζουμε και θερμαίνουμε τα κτίρια και ορίζει υποχρεώσεις, προδιαγραφές και χρονοδιάγραμμα για σημαντικές παρεμβάσεις σε όλες τις κατασκευές στην Ελλάδα.

Η Ελλάδα έχει προθεσμία έως τις 29 Μαΐου 2026 να ενσωματώσει στην εθνική νομοθεσία την αναθεωρημένη Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD) – και ο χρόνος μετρά αντίστροφα.

Το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας (SBC Greece), το Εθνικό μέλος του παγκόσμιου δικτύου World Green Building Council, κατέθεσε σήμερα οκτώ προτάσεις στον Υπουργό Περιβάλλοντος, ζητώντας άμεση κινητοποίηση.

Η ορθή εφαρμογή της EPBD δεν είναι απλώς μια γραφειοκρατική υποχρέωση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η καθυστέρηση σημαίνει απώλεια επενδύσεων, επιβράδυνση έργων και αυξημένο κόστος συμμόρφωσης για την αγορά, αφού αλλάζει ο τρόπος που θα ορίζεται η αξία των ακινήτων.

Η έγκαιρη υιοθέτηση της ευρωπαϊκής οδηγίας είναι μια ευκαιρία να μειώσουμε τους λογαριασμούς εκατομμυρίων νοικοκυριών, να προστατεύσουμε τα σπίτια μας από την κλιματική αλλαγή και να δώσουμε ώθηση σε μια αγορά που μπορεί να δημιουργήσει χιλιάδες θέσεις εργασίας στην κατασκευή και την πράσινη τεχνολογία.

Πάνω από το 55% των κατοικιών στην Ελλάδα χτίστηκαν πριν το 1980 χωρίς θερμομόνωση. Αυτό σημαίνει υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας, χαμηλότερη άνεση και μεγαλύτερη έκθεση σε ακραία καιρικά φαινόμενα – καύσωνες και ψύχος – για εκατομμύρια πολίτες.

Η νέα ευρωπαϊκή Οδηγία (EPBD) βάζει συγκεκριμένους στόχους και προθεσμίες για να αλλάξει αυτή η εικόνα:

• Μείωση λογαριασμών ενέργειας: Η Οδηγία απαιτεί μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στις κατοικίες κατά 16% έως το 2030. Οι σωστές πολιτικές σημαίνουν χαμηλότερους λογαριασμούς για κάθε νοικοκυριό.

• Ανακαίνιση των χειρότερων κτιρίων: Μέχρι το 2033, το 26% των ενεργοβόρων κτιρίων πρέπει να έχει αναβαθμιστεί. Αυτό σημαίνει νέα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ» και περισσότερες επιδοτήσεις για θερμομόνωση, κουφώματα και αντλίες θερμότητας.

• Νέα κτίρια μηδενικών εκπομπών: Από το 2028 τα δημόσια και από το 2030 όλα τα νέα κτίρια θα πρέπει να είναι σχεδόν αυτόνομα ενεργειακά.

• Προστασία ευάλωτων νοικοκυριών: Το SBC Greece ζητά ρητά μέτρα στήριξης για όσους δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά – η μετάβαση πρέπει να είναι κοινωνικά δίκαιη.

• Κλιματική ανθεκτικότητα: Κτίρια που αντέχουν σε καύσωνες, πλημμύρες και ακραία φαινόμενα – κάτι ιδιαίτερα κρίσιμο για τη Μεσόγειο.

Τι ζητά το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδος από το ΥΠΕΝ

Σε υπόμνημα που κατατέθηκε στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρο Παπασταύρου, το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδος προτείνει μεταξύ άλλων:

• Δημοσίευση επικαιροποιημένου χρονοδιαγράμματος ενσωμάτωσης έως τις 15 Μαΐου, ώστε οι πολίτες και η αγορά να γνωρίζουν τι έρχεται.

• Ελάχιστα ενεργειακά πρότυπα (MEPS) που θα ενεργοποιούνται κατά την πώληση, μίσθωση ή αλλαγή χρήσης ακινήτου, με παράλληλη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων.

• Μέτρηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των κτιρίων σε όλο τον κύκλο ζωής τους (Whole Life Carbon) – από τα υλικά κατασκευής μέχρι την κατεδάφιση.

• Ψηφιακό «διαβατήριο» ανακαίνισης για κάθε κτίριο, ώστε οι ιδιοκτήτες να γνωρίζουν τι παρεμβάσεις χρειάζεται το σπίτι τους και πόσο θα κοστίσουν.

• Διασύνδεση με τα προγράμματα επιδότησης: Τα κίνητρα και οι επιχορηγήσεις πρέπει να συνδεθούν με τα νέα ενεργειακά πρότυπα και τον Οδικό Χάρτη Εξοικονόμησης Ενέργειας στα Κτίρια.

• Εκπαίδευση μηχανικών και τεχνικών στα νέα πρότυπα, ώστε οι ανακαινίσεις να γίνονται σωστά και να αποδίδουν πραγματική εξοικονόμηση.

Το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδος επισημαίνει επίσης ότι το Εθνικό Σχέδιο Ανακαίνισης Κτιρίων (ΕΣΑΚ), που έπρεπε να έχει υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήδη από τον Μάρτιο του 2026, παραμένει εκκρεμές. Αυτό δημιουργεί κίνδυνο καθυστέρησης στη ροή των ευρωπαϊκών κονδυλίων που χρηματοδοτούν προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ». Το Συμβούλιο ζήτησε συνάντηση εργασίας με το Υπουργείο εντός των επόμενων εβδομάδων.

Αναλυτικά το  υπόμνημα του Συμβουλίου Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδος προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Οι οκτώ προτάσεις του Συμβουλίου για την ενσωμάτωση της EPBD:

Το υπόμνημα θέσεων του SBC Greece περιλαμβάνει οκτώ συγκεκριμένες προτάσεις ως παρακάτω.

1. Επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα μεταφοράς

Το SBC Greece ζητά τον ορισμό και τη δημοσιοποίηση έως τις 15/5/2026 ενός επικαιροποιημένου χρονοδιαγράμματος ενσωμάτωσης της EPBD στην ελληνική νομοθεσία.

2. MEPS (Minimum Energy Performance Standards) – Εφαρμογή

Το Συμβούλιο προτείνει τη θέσπιση σαφών και κλιμακωτών MEPS, με σημεία ενεργοποίησης (πώληση, μίσθωση, αλλαγή χρήσης), ώστε να διασφαλιστεί πρακτική εφαρμογή και να αποφευχθούν αντιδράσεις της αγοράς. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν μέτρα στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά και ΜμΕ, ώστε η μετάβαση να είναι κοινωνικά δίκαιη.

3. Υποχρεωτική Αξιολόγηση Whole Life Carbon (WLC)

Το SBC Greece εργάζεται για τη δημιουργία εθνικού πλαισίου WLC με υποχρεωτική αποτύπωση ανθρακικού αποτυπώματος βάσει της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (LCA) για νέα κτίρια. Θα παραδοθεί πλήρες Roadmap μέσω του προγράμματος World GBC Building Life. Επιπρόσθετα προτείνονται:

• Έναρξη διαδικασιών για θέσπιση ορίων ενσωματωμένου άνθρακα (embodied carbon) ανά τύπο κτιρίου σε εθνικό επίπεδο έως το 2027, όπως ήδη εξετάζεται διεθνώς.

• Υποχρεωτικός ορισμός οδικού χάρτη μείωσης ενσωματωμένου άνθρακα για νέα κτίρια άνω των 1.000 m², με προθεσμία υποβολής έως τις αρχές του 2027, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Άρθρου 7 της EPBD (Directive EU 2024/1275).

• Ανάπτυξη εθνικής υποδομής Περιβαλλοντικών Δηλώσεων Προϊόντων (EPDs): ορισμός εθνικών κατηγοριών δομικών υλικών, εναρμόνιση με ευρωπαϊκές πλατφόρμες (π.χ. ECO Platform) και υποχρεωτική αξιοποίησή τους στις μελέτες LCA νέων κτιρίων.

4. Building Performance Databases & Ψηφιακή Μετάβαση

Το Συμβούλιο ζητά τη δημιουργία Εθνικής βάσης δεδομένων κτιριακών στοιχείων (ενεργειακά και περιβαλλοντικά δεδομένα EPCs, WLC reports), την εισαγωγή Building Renovation Passport με τεχνική συμβατότητα με το Digital Building Logbook, την ενσωμάτωση BIM και ψηφιακών διδύμων στα δημόσια έργα, καθώς και την ενεργοποίηση Smart Readiness Indicator (SRI) και Building Automation (BACS) σε μεγάλα κτίρια.

5. Διασύνδεση με Εθνική Νομοθεσία, Στρατηγικές και Χρηματοδότηση

Το SBC Greece τονίζει την ανάγκη διασύνδεσης της εφαρμογής της EPBD με τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο, τον ΚΕΝΑΚ, τον ΤΟΤΕΕ-0, το Παρατηρητήριο Αειφόρου Δόμησης του ΤΕΕ, το Διαβατήριο Ανακαίνισης Κτιρίου, και τον νέο Κανονισμό Δομικών Προϊόντων (CPR 2024/3110), ο οποίος θα θεσπίσει το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντων. Επισημαίνεται ότι το Εθνικό Σχέδιο Ανακαίνισης Κτιρίων (ΕΣΑΚ), η υποβολή του οποίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν προγραμματισμένη για τον Μάρτιο 2026 και παραμένει εκκρεμές, αποτελώντας ήδη παράλειψη των υποχρεώσεων της χώρας έναντι της Οδηγίας. Στον τομέα της χρηματοδότησης, οι προτάσεις περιλαμβάνουν δημιουργία μηχανισμών κινήτρων και επιχορηγήσεων που συνδέονται με την επίτευξη MEPS και WLC benchmarks, άμεση διασύνδεση με τον Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια (07/2025), και εναρμόνιση με ESG κριτήρια και το πλαίσιο Level(s). Όλες οι ενέργειες αυτές θα εξασφαλίσουν την ενθάρρυνση ιδιωτικών επενδύσεων.

6. Εκπαίδευση και Πιστοποίηση Προσωπικού

Το SBC Greece προτείνει τη δημιουργία Εθνικού μητρώου πιστοποιημένων LCA/WLC assessors και προγράμματος εκπαίδευσης μηχανικών, ενεργειακών επιθεωρητών και τεχνικών, καλύπτοντας ένα κρίσιμο κενό δεξιοτήτων στην ελληνική αγορά.

7. Συνεργασία με Φορείς και Αγορά

Το Συμβούλιο ζητά τη σύσταση Ομάδας Υλοποίησης EPBD υπό την προεδρία του ΥΠΕΝ, με συμμετοχή SBC Greece, ΤΕΕ, ΚΑΠΕ, ΔΕΔΔΗΕ, ΡΑΑΕΥ και αυτοδιοίκησης. Η ομάδα θα μεριμνήσει για την δημιουργία κοινού οράματος και ομοφωνίας στην κοινωνία των πολιτών

8. Κλιματική Ανθεκτικότητα Κτιρίων

Τέλος, το SBC Greece ζητά την ενσωμάτωση υποχρεώσεων κλιματικής ανθεκτικότητας στο εθνικό κανονιστικό πλαίσιο, σύμφωνα με το Άρθρο 9 της EPBD (Directive EU 2024/1275): θέσπιση μεθοδολογίας αξιολόγησης κλιματικής προσαρμογής κτιρίων (climate adaptability assessments, αντοχής σε κίνδυνους πυρκαγιάς, πλημύρας, καύσωνα κλπ) και διασύνδεσή της με τις Μελέτες Ενεργειακής Απόδοσης, τα Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ/ΚΕΝΑΚ), κανονισμούς πυροπροστασίας κ.α.

Το SBC Greece προσφέρει άμεση τεχνική συμβολή. Αξιοποιώντας την τεχνογνωσία του και τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα World GBC Building Life II, το SBC Greece εκφράζει την ετοιμότητά του να αναλάβει ενεργό ρόλο στα εξής:

α) Συμμετοχή στη σύνταξη εθνικού πλαισίου WLC, συμπεριλαμβανομένης της μεθοδολογίας, των ορίων ανά τυπολογία κτιρίου και των εργαλείων αξιολόγησης

β) Υλοποίηση πιλοτικής εφαρμογής WLC σε κτίρια αναφοράς, με δημοσίευση αποτελεσμάτων και βέλτιστων πρακτικών

γ) Συμβολή στη δημιουργία και λειτουργία εθνικού μητρώου πιστοποιημένων WLC/LCA assessors

Το Συμβούλιο ζήτησε επίσημα συνάντηση εργασίας με το Υπουργείο εντός των επόμενων εβδομάδων για να παρουσιάσει αναλυτικά τον προτεινόμενο οδικό χάρτη και να διερευνήσει τις δυνατότητες συνεργασίας.

Η ορθή εφαρμογή της αναθεωρημένης EPBD δεν αποτελεί απλώς κανονιστική υποχρέωση – είναι στρατηγική ευκαιρία για τον κατασκευαστικό κλάδο και την ελληνική οικονομία. Με την προθεσμία της 29ης Μαΐου 2026 να πλησιάζει, καλούμε την πολιτική ηγεσία και όλους τους συναρμόδιους φορείς σε άμεση κινητοποίηση. Το SBC Greece είναι έτοιμο να συνεισφέρει την τεχνογνωσία του, το διεθνές δίκτυό του και τη δέσμευσή του για ένα αειφόρο δομημένο περιβάλλον.

ieidiseis.gr

Continue Reading

Natura: Τι αλλάζει σε χρήσεις γης, εκτός σχεδίου, ακίνητα και τουρισμό για οικοδομές

 

Αφού άνοιξε η συζήτηση για τη νέα ρύθμιση στις περιοχές Natura, το επόμενο βήμα είναι τι σημαίνει στην πράξη: πού θα φανεί πρώτο, ποια ακίνητα επηρεάζονται και πώς αλλάζει το τοπίο για τον τουρισμό.

Το σχέδιο νόμου του ΥΠΕΝ, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 31 Μαρτίου και ολοκληρώνεται στις 14 Απριλίου, εισάγει για πρώτη φορά τη δυνατότητα πολεοδομικού σχεδιασμού σε τμήματα των περιοχών Natura.

Η παρέμβαση, που τροποποιεί το άρθρο 19 του Νόμου 1650/1986, περιορίζεται στις Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης (Ζώνη Δ) και συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως η επαφή με υφιστάμενο οικισμό, η πρόβλεψη από Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη, η ένταξη σε Τοπικό ή Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο και το όριο έως 20% της ζώνης.

Με βάση το πλαίσιο αυτό, η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στο αν επιτρέπεται ή όχι η δόμηση, αλλά στο πώς αναδιαμορφώνεται συνολικά η χρήση της γης μέσα στις προστατευόμενες περιοχές και τι σημαίνει αυτό για την αγορά, τις τοπικές οικονομίες και τις επενδύσεις.

Natura: Τι άλλο αλλάζει πέρα από τη δόμηση

Η νέα ρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο στην εκτός σχεδίου δόμηση, αλλά επεκτείνεται συνολικά στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι χρήσεις γης μέσα στις περιοχές Natura.

Η τροποποίηση του άρθρου 19 επανακαθορίζει το πλαίσιο δραστηριοτήτων, ιδίως στη Ζώνη Δ, όπου ήδη προβλέπεται συνύπαρξη προστασίας και ανθρώπινων χρήσεων. Στην πράξη, δεν εισάγεται μόνο η δυνατότητα επεκτάσεων σχεδίων πόλης, αλλά διαμορφώνεται ένα ευρύτερο πλαίσιο που επιτρέπει την οργάνωση δραστηριοτήτων, όπως τουριστικές και αγροτικές χρήσεις, ήπιες μορφές αναψυχής και παρεμβάσεις περιβαλλοντικής διαχείρισης, μέσα από εργαλεία όπως τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια και οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες.

Με αυτή την έννοια, η δόμηση αποτελεί το πιο ορατό και άμεσα αντιληπτό μέρος της αλλαγής, αλλά όχι το μοναδικό. Το βασικό στοιχείο είναι ότι εισάγεται ένας πιο συγκροτημένος τρόπος οργάνωσης των χρήσεων γης, που θα καθορίζεται ανά περιοχή και με βάση περιβαλλοντικά κριτήρια, αντί της μέχρι σήμερα αποσπασματικής διαχείρισης.

Πού θα εφαρμοστεί πρώτα το νέο πλαίσιο

Η εφαρμογή της ρύθμισης δεν θα είναι ίδια παντού και αναμένεται να ξεκινήσει από περιοχές όπου η πίεση για δόμηση είναι ήδη έντονη. Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς real estate, το ενδιαφέρον συγκεντρώνεται κυρίως σε νησιωτικές περιοχές με υψηλή ζήτηση, όπως οι Κυκλάδες και το Ιόνιο, αλλά και σε παράκτιες ζώνες της ηπειρωτικής χώρας, όπου η τουριστική ανάπτυξη έχει αυξήσει σημαντικά την αξία της γης.

Αντίστοιχα, έντονη κινητικότητα εκτιμάται ότι μπορεί να υπάρξει και γύρω από μεγάλα αστικά κέντρα, όπως στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη, όπου τα όρια της εκτός σχεδίου ανάπτυξης έχουν ήδη «πιεστεί» και η διαθέσιμη γη εντός σχεδίου είναι περιορισμένη.

Σε αυτές τις περιοχές, η Ζώνη Δ λειτουργεί ήδη ως ένας ενδιάμεσος χώρος μεταξύ προστασίας και ανάπτυξης. Εκεί φαίνεται να συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς η ρύθμιση επιχειρεί να μετατρέψει μια διάσπαρτη και συχνά άναρχη δόμηση σε πιο οργανωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό.

Ακίνητα: Tι αλλάζει για ιδιοκτήτες

Η πιο άμεση επίδραση αφορά την αξία και τη χρήση της γης, ιδιαίτερα για ιδιοκτήτες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν σε μια «ενδιάμεση» κατάσταση. Ένα αγροτεμάχιο σε περιοχή Natura, κοντά σε οικισμό αλλά εκτός σχεδίου, μπορούσε να έχει περιορισμένες δυνατότητες αξιοποίησης ή να παραμένει πρακτικά ανενεργό, παρά τη θέση του. Με τη νέα ρύθμιση, αυτό το ίδιο ακίνητο αποκτά υπό προϋποθέσεις μια διαφορετική προοπτική, καθώς εντάσσεται στη λογική ενός πιθανού πολεοδομικού σχεδιασμού.

Η διαφορά είναι ουσιαστική, καθώς μέχρι σήμερα η δόμηση βασιζόταν κυρίως σε μεμονωμένες άδειες και αποσπασματικές παρεμβάσεις, ενώ πλέον εισάγεται η δυνατότητα ένταξης σε ένα συνολικό σχέδιο που καθορίζει χρήσεις, όρους δόμησης και υποδομές. Για έναν ιδιώτη, αυτό μπορεί να σημαίνει μελλοντική αναβάθμιση της αξίας της γης, αλλά και αβεβαιότητα ως προς το πότε και αν θα ενεργοποιηθεί αυτή η δυνατότητα.

Σε τουριστικές περιοχές, για παράδειγμα, μια ιδιοκτησία που σήμερα αξιοποιείται περιορισμένα μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν ενταχθεί σε σχέδιο, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η προοπτική αυτή μπορεί να παραμείνει θεωρητική.

Τουρισμός: Aνάπτυξη ή νέες πιέσεις;

Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους τομείς όπου η ρύθμιση μπορεί να έχει άμεσο αποτύπωμα. Πολλές περιοχές Natura συμπίπτουν με ζώνες υψηλής τουριστικής ζήτησης, όπου η πίεση για νέες επενδύσεις είναι ήδη έντονη και μέχρι σήμερα εκτονωνόταν συχνά μέσα από εκτός σχεδίου δόμηση.

Η δυνατότητα οργανωμένων επεκτάσεων δημιουργεί προϋποθέσεις για πιο συγκεντρωμένη και σχεδιασμένη ανάπτυξη, με καλύτερη πρόβλεψη υποδομών και χρήσεων γης. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί και ένα νέο πεδίο πίεσης σε περιοχές όπου η φέρουσα ικανότητα έχει ήδη δοκιμαστεί, με το ερώτημα να μετατοπίζεται από το «αν» θα υπάρξει ανάπτυξη στο «πώς» και «πόσο».

Αγροτική γη: Νέα ισορροπία για παραγωγή και αξία γης

Η ρύθμιση αγγίζει έμμεσα και τον πρωτογενή τομέα, καθώς μεγάλο μέρος των εκτάσεων που εντάσσονται σε περιοχές Natura χρησιμοποιείται ήδη για αγροτική δραστηριότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αλλαγή στο καθεστώς χρήσεων γης δημιουργεί μια νέα ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση της παραγωγικής χρήσης και στην ενδεχόμενη αξιοποίησή της μέσω πολεοδομικού σχεδιασμού. Για έναν ιδιοκτήτη, η γη δεν είναι πλέον μόνο παραγωγικό μέσο, αλλά δυνητικά και περιουσιακό στοιχείο με διαφορετική αξία, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τις επιλογές χρήσης στο μέλλον.

Παράλληλα, σε περιοχές με ισχυρή αγροτική ταυτότητα, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και χωρικό, καθώς τίθεται το ερώτημα αν και σε ποιο βαθμό η ενσωμάτωση τέτοιων εκτάσεων σε σχέδια ανάπτυξης μπορεί να συνυπάρξει με τη διατήρηση της αγροτικής δραστηριότητας.

Ενέργεια: Νέες πιέσεις και ισορροπίες σε προστατευόμενες περιοχές

Την ίδια στιγμή, η ρύθμιση συνδέεται και με το ευρύτερο ζήτημα της ανάπτυξης ενεργειακών έργων, καθώς οι περιοχές Natura αποτελούν πεδίο όπου συναντώνται διαφορετικές πιέσεις για αξιοποίηση. Η δυνατότητα πιο οργανωμένου σχεδιασμού εντός της Ζώνης Δ δημιουργεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούν να εξεταστούν και τέτοιες δραστηριότητες, πάντα υπό την προϋπόθεση της συμβατότητας με την προστασία του περιβάλλοντος. Σε αυτό το επίπεδο, η συζήτηση δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη ή μη έργων, αλλά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι χρήσεις και πώς συνδυάζονται διαφορετικές ανάγκες, όπως η ενεργειακή μετάβαση, η προστασία των οικοσυστημάτων και οι τοπικές οικονομικές δραστηριότητες.

Δεν αφορά όλους και δεν είναι άμεσο

Παρά τη συζήτηση που έχει ανοίξει, η ρύθμιση δεν αφορά το σύνολο των περιοχών Natura και δεν ενεργοποιείται αυτόματα με την ψήφιση του νόμου. Η εφαρμογή της περνά μέσα από συγκεκριμένα στάδια που απαιτούν χρόνο, με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια να καθορίζουν το πού και σε ποια έκταση μπορεί να προχωρήσει ο σχεδιασμός.

Αυτό σημαίνει ότι σε πολλές περιπτώσεις η επίδραση θα καθυστερήσει ή θα παραμείνει περιορισμένη, τουλάχιστον σε πρώτη φάση.

insider.gr

Continue Reading

Η ΕΛΛΑΔΑ ετοιμάζεται για ενεργειακό σοκ – Το σενάριο για Δελτίο Καυσίμων

 Όλο και πιο ορατό το σενάριο ενεργειακού σοκ – Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για τον εφοδιασμό καυσίμων, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.

Όλο και πιο ορατό γίνεται το σενάριο ενός παρατεταμένου ενεργειακού σοκ εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, με την Ευρώπη και την Ελλάδα να προετοιμάζονται για ενδεχόμενες σοβαρές διαταραχές στον εφοδιασμό καυσίμων, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Τα εθνικά και ευρωπαϊκά σχέδια έκτακτης ανάγκης έχουν σχεδιαστεί ώστε να ενεργοποιούνται σταδιακά σε περίπτωση κρίσης, με βασικό στόχο να διασφαλιστεί η ενεργειακή επάρκεια της χώρας και να προστατευτούν οι κρίσιμες υποδομές και οι βασικές κοινωνικές υπηρεσίες.

Ενεργειακή κρίση και πόλεμος πιέζουν την οικονομία – Τα όρια του δημοσιονομικού χώρου

Η Ελλάδα εμφανίζεται στην παρούσα φάση να διαθέτει περιορισμένο αλλά υπαρκτό δημοσιονομικό χώρο προκειμένου να χρηματοδοτήσει πρόσθετα μέτρα στήριξης της οικονομίας απέναντι στις επιπτώσεις της νέας ενεργειακής κρίσης που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, η δυνατότητα αυτή εκτείνεται χρονικά έως περίπου τα μέσα του καλοκαιριού. Από εκεί και μετά, η συνέχιση των παρεμβάσεων στήριξης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είτε μέσω δημοσιονομικής ευελιξίας είτε μέσω νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Η νέα γεωπολιτική κρίση επηρεάζει ήδη τις τιμές ενέργειας, τις μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τον πληθωρισμό, δημιουργώντας αλυσιδωτές πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται σενάρια για παρεμβάσεις που θα περιορίσουν το κόστος καυσίμων και μεταφορών, καθώς και για στοχευμένες ενισχύσεις σε ευάλωτα νοικοκυριά, σε περίπτωση που οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας και βασικών αγαθών συνεχιστούν τους επόμενους μήνες.

Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος προκύπτει κυρίως από την υπεραπόδοση του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2025, το οποίο εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σημαντικά υψηλότερα από τον αρχικό στόχο. Ωστόσο, η δυνατότητα αξιοποίησης του υπερπλεονάσματος δεν είναι απεριόριστη, καθώς οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες επιτρέπουν τη χρήση μόνο μέρους των επιπλέον εσόδων και κυρίως εκείνων που προέρχονται από μόνιμα μέτρα, όπως η αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης και η διεύρυνση της φορολογικής βάσης.

Παράλληλα, το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια δημοσιονομικής επέκτασης, καθώς η ρήτρα διαφυγής δεν είναι ενεργή, σε αντίθεση με την περίοδο της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης του 2022. Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να χρηματοδοτούν μέτρα στήριξης χωρίς να υπερβαίνουν τα όρια αύξησης των δημοσίων δαπανών, γεγονός που δημιουργεί έναν στενό δημοσιονομικό χώρο κινήσεων.

Οι εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου συγκλίνουν στο ότι η Ελλάδα μπορεί να χρηματοδοτήσει έναν ακόμη κύκλο μέτρων στήριξης με εθνικούς πόρους για περιορισμένο χρονικό διάστημα, καλύπτοντας κυρίως παρεμβάσεις στο ενεργειακό κόστος, στα καύσιμα και σε βασικά αγαθά. Αν όμως η ενεργειακή κρίση παραταθεί και οι τιμές ενέργειας διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, τότε θα απαιτηθούν συντονισμένες ευρωπαϊκές αποφάσεις, καθώς το δημοσιονομικό κόστος των παρεμβάσεων θα αυξηθεί σημαντικά.

Το ενεργειακό σοκ

Η Ελλάδα διαθέτει ολοκληρωμένα σχέδια έκτακτης ανάγκης για κάθε μορφή ενέργειας, τα οποία ενεργοποιούνται σε περιπτώσεις όπως γεωπολιτικές συγκρούσεις, διακοπές εισαγωγών καυσίμων, τεχνικά προβλήματα στις ενεργειακές υποδομές, ακραία καιρικά φαινόμενα ή εκτεταμένες βλάβες στο ενεργειακό σύστημα. Τα σχέδια αυτά βασίζονται σε ευρωπαϊκούς κανονισμούς, εθνική νομοθεσία και μηχανισμούς διαχείρισης κρίσεων που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά τις ενεργειακές κρίσεις της προηγούμενης δεκαετίας.

Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τα υγρά καύσιμα

Στον τομέα των υγρών καυσίμων, βασικό εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας αποτελούν τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου. Από τη δεκαετία του 1960, τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρεούνται να διατηρούν αποθέματα που αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 90 ημέρες κατανάλωσης, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν μια σοβαρή διαταραχή στην αγορά πετρελαίου. Στην Ελλάδα, το πλαίσιο αυτό εφαρμόζεται μέσω της εθνικής νομοθεσίας που επιβάλλει στους εισαγωγείς πετρελαίου, στα διυλιστήρια και σε μεγάλους καταναλωτές την υποχρέωση να διατηρούν αποθέματα ασφαλείας.

Τα αποθέματα αυτά φυλάσσονται σε πιστοποιημένες εγκαταστάσεις αποθήκευσης και παρακολουθούνται από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ οι εταιρίες υποχρεούνται να υποβάλλουν τακτικές εκθέσεις για την πορεία των αποθεμάτων τους. Μέρος των αποθεμάτων μπορεί να τηρείται και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας για την ενεργειακή ασφάλεια.

Σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης, ενεργοποιείται το Εθνικό Σχέδιο Έκτακτης Δράσης για τα πετρελαιοειδή, το οποίο προβλέπει σειρά μέτρων που εφαρμόζονται σταδιακά, ανάλογα με τη σοβαρότητα της κρίσης. Στην αρχική φάση προβλέπονται μέτρα περιορισμού της ζήτησης, όπως εκστρατείες εξοικονόμησης ενέργειας, περιορισμός μετακινήσεων και ενίσχυση της χρήσης μέσων μαζικής μεταφοράς. Εάν η κρίση επιδεινωθεί, μπορούν να επιβληθούν υποχρεωτικά μέτρα, όπως περιορισμοί στην κυκλοφορία οχημάτων, εκ περιτροπής κυκλοφορία αυτοκινήτων, μείωση του δημόσιου φωτισμού και περιορισμός λειτουργίας ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

Σε πιο σοβαρό στάδιο, το σχέδιο προβλέπει ακόμη και δελτίο καυσίμων, δηλαδή περιορισμό στην ποσότητα καυσίμων που μπορεί να προμηθευτεί κάθε καταναλωτής, ώστε να εξασφαλιστεί ότι θα έχουν προτεραιότητα κρίσιμες υπηρεσίες όπως νοσοκομεία, ένοπλες δυνάμεις, υπηρεσίες ασφαλείας, μεταφορές τροφίμων και βασικές κοινωνικές υπηρεσίες. Παράλληλα, μπορεί να αποφασιστεί αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, αύξηση παραγωγής καυσίμων από τα διυλιστήρια και περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαιοειδών προϊόντων.

Σημαντικό εργαλείο αντιμετώπισης κρίσης αποτελεί και η δυνατότητα επιβολής ανώτατων τιμών στα καύσιμα σε περίπτωση ακραίων διαταραχών στην αγορά, ώστε να αποτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας και ανεξέλεγκτων αυξήσεων τιμών.

Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης για το φυσικό αέριο

Αντίστοιχα σχέδια υπάρχουν και για το φυσικό αέριο, το οποίο αποτελεί κρίσιμο καύσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή και τη βιομηχανία. Το Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για το φυσικό αέριο προβλέπει τρία επίπεδα κρίσης: την έγκαιρη προειδοποίηση, την κατάσταση επιφυλακής και την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σε κάθε επίπεδο εφαρμόζονται διαφορετικά μέτρα, με στόχο να συνεχιστεί η τροφοδοσία των προστατευόμενων καταναλωτών, όπως τα νοικοκυριά, τα νοσοκομεία, τα σχολεία και οι βασικές δημόσιες υπηρεσίες.

Στα αρχικά στάδια μιας κρίσης, τα μέτρα αφορούν κυρίως την παρακολούθηση της αγοράς, την ενημέρωση των καταναλωτών και την εθελοντική μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου. Εάν η κατάσταση επιδεινωθεί, μπορούν να ληφθούν μέτρα όπως αύξηση εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, χρήση αποθεμάτων, περιορισμός κατανάλωσης από μεγάλες βιομηχανίες και χρήση εναλλακτικών καυσίμων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε περίπτωση σοβαρής κρίσης, το σχέδιο προβλέπει ακόμη και υποχρεωτική διακοπή παροχής φυσικού αερίου σε μη προστατευόμενους καταναλωτές, δηλαδή κυρίως σε βιομηχανίες, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα συνεχιστεί η τροφοδοσία των νοικοκυριών και των κρίσιμων υποδομών. Η διαχείριση της κρίσης γίνεται από ειδικά όργανα, τα οποία συντονίζουν τις ενέργειες των αρμόδιων φορέων και λαμβάνουν δεσμευτικές αποφάσεις για την αγορά ενέργειας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το φυσικό αέριο συνδέεται άμεσα με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Εάν υπάρξει έλλειψη φυσικού αερίου, επηρεάζεται άμεσα το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας, καθώς μεγάλο μέρος της ηλεκτροπαραγωγής βασίζεται σε μονάδες φυσικού αερίου.

Μέτρα για την ηλεκτρική ενέργεια

Για τον λόγο αυτό, υπάρχει ξεχωριστό σχέδιο αντιμετώπισης κρίσεων ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο προβλέπει σειρά μέτρων σε περίπτωση που η χώρα αντιμετωπίσει πρόβλημα επάρκειας ηλεκτρικής ισχύος. Στο ενδεχόμενο έλλειψης καυσίμων για ηλεκτροπαραγωγή, ενεργοποιούνται μέτρα όπως αύξηση παραγωγής από λιγνιτικές μονάδες, αξιοποίηση υδροηλεκτρικών σταθμών, ενεργοποίηση εφεδρικών μονάδων παραγωγής και αύξηση εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από γειτονικές χώρες.

Ωστόσο, σε περίπτωση γενικευμένης ευρωπαϊκής ενεργειακής κρίσης, οι εισαγωγές μπορεί να είναι περιορισμένες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο διακοπών ρεύματος. Σε ακραίες περιπτώσεις, προβλέπονται κυλιόμενες διακοπές ρεύματος, δηλαδή προγραμματισμένες διακοπές ηλεκτροδότησης σε διαφορετικές περιοχές για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα, ώστε να μειώνεται η κατανάλωση και να αποφεύγεται η κατάρρευση του ηλεκτρικού συστήματος.

Παράλληλα, προβλέπεται προτεραιότητα στην ηλεκτροδότηση κρίσιμων υποδομών όπως νοσοκομεία, υπηρεσίες ασφαλείας, τηλεπικοινωνίες, ύδρευση, μεταφορές και βασικές δημόσιες υπηρεσίες. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σε περίπτωση διακοπών ρεύματος, οι υποδομές αυτές θα συνεχίσουν να λειτουργούν κανονικά.

Τα σχέδια προβλέπουν επίσης μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, όπως μείωση φωτισμού σε δημόσιους χώρους, περιορισμός λειτουργίας ενεργοβόρων επιχειρήσεων, αλλαγές στο ωράριο λειτουργίας υπηρεσιών και εκστρατείες εξοικονόμησης ενέργειας για τους πολίτες.

Το βασικό συμπέρασμα από τα σχέδια έκτακτης ανάγκης είναι ότι η αντιμετώπιση μιας ενεργειακής κρίσης γίνεται σταδιακά. Πρώτος στόχος είναι η μείωση της κατανάλωσης, στη συνέχεια η αξιοποίηση αποθεμάτων και εναλλακτικών πηγών ενέργειας και, μόνο σε ακραία περίπτωση, η επιβολή περιορισμών στην κατανάλωση καυσίμων ή ηλεκτρικής ενέργειας.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί πως η Ελλάδα βρίσκεται σε καλύτερη θέση σε σχέση με το παρελθόν, λόγω των υποδομών υγροποιημένου φυσικού αερίου, των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας με άλλες χώρες και της αυξημένης συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα. Ωστόσο, ένα παρατεταμένο διεθνές ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές πιέσεις στην αγορά ενέργειας και στην οικονομία.

dnews.gr

Continue Reading

Η μεγάλη εξαπάτηση των μισθών: επιστροφή στο 2000- 2 στους 3 καταναλωτές στο «έλεος» της αγοράς

 

Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας, αν την κοιτάξει κάποιος πίσω από τις γυαλιστερές βιτρίνες των κυβερνητικών non papers και των πανηγυρισμών για την «επενδυτική βαθμίδα», μοιάζει με ένα καζάνι που βράζει. Τα στοιχεία που έρχονται στο φως το τελευταίο διάστημα δεν είναι απλώς ανησυχητικά· είναι αποκαλυπτικά μιας δομικής αποτυχίας που απειλεί να τινάξει στον αέρα την κοινωνική συνοχή.

Με το ιδιωτικό χρέος να σπάει κάθε κοντέρ, την ενέργεια να μετατρέπεται σε είδος πολυτελείας και τους πραγματικούς μισθούς να διολισθαίνουν σε επίπεδα προ εικοσαετίας, ο μέσος Έλληνας πολίτης καλείται να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον που θυμίζει περισσότερο οικονομική δυστοπία παρά ευρωπαϊκή κανονικότητα.

Η «φωτιά» στην αντλία

Ας ξεκινήσουμε από την καθημερινότητα. Η βενζίνη, το καύσιμο που κινεί την παραγωγή και τη μεταφορά, βρίσκεται ξανά στο στόχαστρο. Οι πρατηριούχοι, βλέποντας τις διεθνείς τιμές και την εγχώρια κερδοσκοπία, προειδοποιούν για τιμές που θα αγγίξουν τα 2,20 ευρώ το λίτρο. Αυτή η τιμή δεν είναι απλώς ένας αριθμός στο ταμπλό ενός βενζινάδικου. Είναι η θρυαλλίδα που πυροδοτεί ένα νέο κύμα ακρίβειας σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Όταν η βενζίνη ανεβαίνει, ανεβαίνει το κόστος του ψωμιού, του γάλακτος, κάθε προϊόντος που φτάνει στο ράφι. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ωστόσο, επιμένει στην άρνηση μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, ισχυριζόμενη ότι «δεν υπάρχουν δημοσιονομικά περιθώρια», την ώρα που τα κρατικά έσοδα διογκώνονται ακριβώς λόγω του ΦΠΑ πάνω στις αυξημένες τιμές. Πρόκειται για μια κυνική αιμοδοσία του κράτους από τις τρύπιες τσέπες των πολιτών.

Ενεργειακός τζόγος: 2 στους 3 καταναλωτές στο «έλεος» της αγοράς

Την ίδια στιγμή, το δράμα μεταφέρεται στους λογαριασμούς του ρεύματος. Η μετάβαση στη λεγόμενη «ελεύθερη αγορά» αποδείχθηκε μια παγίδα μεγατόνων. Τα στοιχεία δείχνουν ότι 2 στους 3 καταναλωτές παραμένουν εκτεθειμένοι στις άγριες διακυμάνσεις της αγοράς. Με την κατάργηση των οριζόντιων προστατευτικών μέτρων, ο πολίτης καλείται να γίνει «χρηματιστής ενέργειας» για να καταλάβει αν το τιμολόγιό του θα είναι πράσινο, κίτρινο ή μπλε.

Η πραγματικότητα είναι ότι η ηλεκτρική ενέργεια έχει μετατραπεί σε ένα πεδίο ανεξέλεγκτης κερδοφορίας για τους λίγους παρόχους, ενώ η πλειοψηφία των νοικοκυριών ζει με τον φόβο της διακοπής. Η ενεργειακή φτώχεια δεν είναι πλέον μια θεωρητική έννοια, αλλά μια καθημερινή απειλή για το 60% του πληθυσμού που δυσκολεύεται να καλύψει τις βασικές ανάγκες θέρμανσης και φωτισμού.

Το βουνό του ιδιωτικού χρέους

Αν θέλουμε όμως να δούμε το μέγεθος της καταστροφής, πρέπει να κοιτάξουμε το ιδιωτικό χρέος. Τα στοιχεία του ΙΟΒΕ για το τρίτο τρίμηνο του 2025 είναι σοκαριστικά: 407,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Ας το διαβάσουμε ξανά, όπως επιτάσσει η κοινή λογική: 407,6 δισ. ευρώ.

Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 164% του ΑΕΠ. Δηλαδή, ό,τι παράγει η χώρα σε ενάμιση χρόνο, το χρωστούν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της σε τράπεζες, εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Το πιο εφιαλτικό κομμάτι; Τα 235,6 δισ. ευρώ βρίσκονται ήδη σε καθυστέρηση. Πρόκειται για μια κοινωνία σε κατάσταση στάσης πληρωμών.

Εκατομμύρια πολίτες βρίσκονται σε καθεστώς ομηρίας, ανίκανοι να πληρώσουν ακόμα και τις ρυθμίσεις τους, ενώ τα funds και οι τράπεζες ετοιμάζονται για το μεγάλο «φαγοπότι» των πλειστηριασμών. Και ποια είναι η απάντηση της κυβέρνησης; Αντί για ένα γενναίο κούρεμα χρέους ή μια πραγματική προστασία της πρώτης κατοικίας, επιλέγει να δανείζεται ακόμα περισσότερο, επιβαρύνοντας το δημόσιο χρέος και υποθηκεύοντας το μέλλον των επόμενων γενεών.

Ο πληθωρισμός της «μνήμης» και η παγίδα της ΕΚΤ

Ο πληθωρισμός τον Μάρτιο σκαρφάλωσε στο 3,3%, ωθούμενος από το ενεργειακό κόστος. Αν και οι κεντρικοί τραπεζίτες προσπαθούν να εμφανιστούν καθησυχαστικοί, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η «μνήμη» του διψήφιου πληθωρισμού είναι ακόμα νωπή. Οι παραγωγοί και οι έμποροι, έχοντας πλέον εξοικειωθεί με το περιβάλλον των συνεχών αυξήσεων, δεν περιμένουν να δουν τις αυξήσεις στα κόστη τους για να αντιδράσουν. Προχωρούν σε προληπτικές ανατιμήσεις, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που η ΕΚΤ δυσκολεύεται να σπάσει.

Το αποτέλεσμα; Τα επιτόκια παραμένουν υψηλά, καθιστώντας τον δανεισμό απαγορευτικό για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και αυξάνοντας ακόμα περισσότερο τις δόσεις των δανείων για τα νοικοκυριά που ήδη πνίγονται.

Η μεγάλη εξαπάτηση των μισθών: επιστροφή στο 2000

Το πιο οδυνηρό κομμάτι της ανάλυσης αφορά την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων. Η κυβερνητική προπαγάνδα περί «αυξήσεων στον κατώτατο μισθό» καταρρέει κάτω από το βάρος της απλής αριθμητικής:

1. Το καλάθι της επιβίωσης: Ο σωρευτικός πληθωρισμός στα τρόφιμα την περίοδο 2022 – 2025 άγγιξε το 31,3%. Αυτό το ποσοστό είναι σχεδόν ταυτόσημο με την αύξηση του ονομαστικού κατώτατου μισθού. Με απλά λόγια: Ό,τι κέρδισε ο χαμηλόμισθος στην τσέπη, το έχασε στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Η αύξηση δεν πήγε στην ευημερία του, αλλά στην κάλυψη της τρύπας που άνοιξε η ακρίβεια.

2. Το στεγαστικό δράμα: Μόνο το 2025, τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 10%. Αυτή η αύξηση είναι μεγαλύτερη από οποιαδήποτε μισθολογική ενίσχυση, μετατρέποντας την εύρεση στέγης σε ακατόρθωτο άθλο για τους νέους και τις οικογένειες.

Αλλά η πραγματική «βόμβα» βρίσκεται στον μέσο μισθό του ιδιωτικού τομέα. Σε πραγματικούς όρους, ο μέσος μισθός όχι μόνο δεν αυξήθηκε, αλλά σημείωσε μια ιστορική υποχώρηση. Από το 2000 έως το 2023, ο πραγματικός μέσος μισθός μειώθηκε κατά 30% σωρευτικά.

Ας το συνειδητοποιήσουμε: Το 2023, ο εργαζόμενος ήταν 12,4% χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2000! Είκοσι τρία χρόνια μετά, ο Έλληνας είναι φτωχότερος από ό,τι ήταν στην αυγή της χιλιετίας. Την ίδια στιγμή, ο κατώτατος μισθός βρίσκεται μόλις 5,9% πάνω από το 2000. Αυτό δείχνει μια βίαιη προλεταριοποίηση της μεσαίας τάξης και μια ισοπέδωση όλων των αμοιβών προς τα κάτω.

Στουρνάρας: η ομολογία της αποτυχίας;

Ακόμα και οι συστημικοί παίκτες, όπως ο Γιάννης Στουρνάρας, αναγκάζονται να παραδεχτούν το αδιέξοδο. Ο διοικητής της ΤτΕ δήλωσε ότι η διαχείριση της τωρινής κρίσης είναι ακόμη πιο δύσκολη από τη μεταπανδημική. Και έχει δίκιο. Στην πανδημία υπήρχαν τα κρατικά «πακέτα» στήριξης. Τώρα, η κυβέρνηση έχει στερέψει από λύσεις, τα επιτόκια είναι στα ύψη και ο πληθωρισμός έχει γίνει δομικός. Η κρίση πλέον δεν είναι ένα έκτακτο γεγονός, αλλά ο νέος τρόπος ζωής. Μια ζωή με δανεικά, με φόβο για το αύριο και με μια συνεχή υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου.

Η ώρα της αλήθειας

Το «Ποντίκι» το έχει επισημάνει πολλές φορές: Η οικονομία δεν είναι οι αριθμοί των ισολογισμών, είναι οι άνθρωποι. Όταν το 164% του ΑΕΠ είναι ιδιωτικό χρέος, όταν τα ενοίκια καταπίνουν το 50% του μισθού και όταν η βενζίνη γίνεται απλησίαστη, το «success story» είναι απλώς ένα κακόγουστο αστείο. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη καλείται να απαντήσει: Για ποιους κυβερνά; Για τους παρόχους ενέργειας που θησαυρίζουν; Για τις τράπεζες που βλέπουν τα κέρδη τους να εκτοξεύονται; Ή για τα εκατομμύρια των πολιτών που βλέπουν τη ζωή τους να πηγαίνει 23 χρόνια πίσω;

Τα 407,6 δισεκατομμύρια ευρώ του χρέους δεν είναι απλώς μια στατιστική. Είναι μια κοινωνική βόμβα με αναμμένο φιτίλι. Και η μνήμη του διψήφιου πληθωρισμού, σε συνδυασμό με την απόγνωση του «άδειου καλαθιού», μπορεί να οδηγήσει σε αντιδράσεις που καμία κυβερνητική επικοινωνία δεν θα μπορέσει να διαχειριστεί. Η ώρα της αλήθειας για την ελληνική οικονομία πλησιάζει και, δυστυχώς, οι οιωνοί είναι πιο σκοτεινοί από ποτέ.

topontiki.gr

Continue Reading

Οδηγίες για την αγορά και ασφάλεια των τροφίμων εν όψει Πάσχα από την Ένωση Καταναλωτών

 

Οδηγίες για τη σωστή προετοιμασία του πασχαλινού τραπεζιού ανακοίνωσε η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) επισημαίνοντας ότι «είναι σημαντικό να τηρούμε ορισμένες βασικές πρακτικές στη διαχείριση των τροφίμων με σκοπό την ασφάλεια μας».

Στο πλαίσιο αυτό, συνιστάται να αγοράζουμε τρόφιμα από αξιόπιστους προμηθευτές και πάντα με έλεγχο των ημερομηνιών λήξης. Να διατηρούμε τα ευαίσθητα τρόφιμα στο ψυγείο και να ακολουθούμε τις οδηγίες αποθήκευσης.

Πρέπει να κάνουμε σωστό χειρισμό και προετοιμασία με τακτικό πλύσιμο των χεριών και χρήση καθαρών εργαλείων και επιφανειών. Να φροντίζουμε το μαγείρεμα να γίνεται σε σωστές θερμοκρασίες για κρέατα και πουλερικά με σκοπό την εξάλειψη βλαβερών βακτηρίων.

Σημαντική είναι η καθαριότητα μετά την παρασκευή του γεύματος με προσεκτικό καθαρισμό επιφανειών και σκευών μαγειρικής.

Πάσχα: Γενικές οδηγίες για τα τρόφιμα

Σύμφωνα με τις γενικές οδηγίες του ΕΦΕΤ, οι αγορές είναι σημαντικό να πραγματοποιούνται σε επίσημα και ελεγχόμενα σημεία της αγοράς, διότι αυτές οι επιχειρήσεις διαθέτουν νόμιμες άδειες. Όταν αγοράζουμε κρέας, αυτό πρέπει να είναι τοποθετημένο μέσα σε ψυγεία ή σε ψυχόμενες προθήκες που τηρούν ορθά τις θερμοκρασίες ψύξης και όχι εκτός ψυγείου ούτε εκτεθειμένο σε σκόνη, έντομα, μικρόβια και περιβαλλοντικούς ρύπους.

Πρέπει να δίνουμε προσοχή στις συνθήκες υγιεινής του προσωπικού και στην καθαριότητα του εξοπλισμού και του χώρου από όπου προμηθευόμαστε τρόφιμα. Πρέπει να εξετάζουμε προσεκτικά την επισήμανση των προϊόντων και τις ενδεικτικές πινακίδες πώλησης.

Για όλα τα αμνοερίφια εγχώριας παραγωγής, η σφραγίδα καταλληλότητας έχει χρώμα τυρκουάζ (λαμπρό κυανούν) και ωοειδές σχήμα. Τα αμνοερίφια εισαγωγής από τρίτες χώρες φέρουν την ωοειδή σφραγίδα καταλληλότητας σε χρώμα καστανό.

Κάθε σφάγιο πρέπει υποχρεωτικά να φέρει σφραγίδες και στα δύο ημιμόριά του. Τα σπλάχνα δεν πρέπει να φέρουν οζίδια και κύστες, ούτε να παρουσιάζουν μεταβολές του χρωματισμού και να μην είναι εκτεθειμένα στο περιβάλλον. Επιπλέον, στα κατεψυγμένα, πρέπει να εξετάζεται η ημερομηνία κατάψυξης και λήξης του προϊόντος.

Αυγά και βαφές

Προσοχή στις προβλεπόμενες ενδείξεις στη συσκευασία, όπως η ημερομηνία ωοτοκίας, η ημερομηνία συσκευασίας ή ωοσκόπησης, η ημερομηνία λήξης. Για την καλή συντήρηση πρέπει να συντηρούμε τα αυγά σε δροσερό χώρο.

Για τις βαφές των αυγών ισχύουν τα εξής:

• Οι χρησιμοποιούμενες διακοσμητικές βαφές αυγών να είναι οι επιτρεπόμενες
• Να βάφονται μόνο τα αυγά που έχουν παραμείνει ακέραια κατά τον βρασμό
• Να ακολουθούνται οι οδηγίες χρώσης που αναγράφονται στις συσκευασίες

Τι πρέπει να προσέξετε κατά την προμήθεια σοκολατένιων αυγών:

Για την αγορά σοκολατένιων αυγών που προσφέρονται κυρίως σε παιδιά, ισχύουν οι γενικοί κανόνες υγιεινής κατά τη συντήρηση, την έκθεση και τη διάθεση από σταθερά και επώνυμα σημεία πώλησης τροφίμων.

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται από τους γονείς στο περιεχόμενο των σοκολατένιων αυγών, όπως παιχνίδια μικρών διαστάσεων (μπορεί να προκληθεί πνιγμός) και στην υποχρεωτική αναγραφή της σύνθεσης (σοκολάτα γάλακτος, υγείας) και της ημερομηνίας ανάλωσης.

Continue Reading

Σημαντική αύξηση των δαπανών των ελληνικών νοικοκυριών για φροντιστήρια

 

Το Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ (ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ) έδωσε στη δημοσιότητα τη νέα μελέτη του, που βασίζεται στα αποτελέσματα τριετούς έρευνας για την οργανωμένη φροντιστηριακή γενική εκπαίδευση στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η μελέτη επιχειρεί μια συστηματική και πολυμεθοδική προσέγγιση ενός πεδίου που μέχρι σήμερα δεν είχε ερευνηθεί σε τέτοιο βάθος. Στόχος είναι η ενίσχυση του επιστημονικού, εκπαιδευτικού και κοινωνικού διαλόγου γύρω από το φαινόμενο των φροντιστηρίων.

Σημαντική αύξηση των δαπανών των ελληνικών νοικοκυριών για φροντιστήρια

Η έρευνα του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ καταγράφει σημαντική αύξηση των δαπανών των ελληνικών νοικοκυριών για φροντιστήρια. Το 2023, οι δαπάνες ανήλθαν σε 614 εκατ. ευρώ, το υψηλότερο ποσό της τελευταίας δεκαετίας, σημειώνοντας άνοδο 35,7% σε πραγματικές τιμές από το 2021.

Το 94,6% των δαπανών αφορά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη σημασία των πανελλαδικών εξετάσεων. Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση αντιστοιχεί το 4,2% των συνολικών δαπανών, οι οποίες τετραπλασιάστηκαν μέσα σε μία δεκαετία, φτάνοντας τα 26,1 εκατ. ευρώ το 2023.

Στα 180 ευρώ η μέση οικογενειακή δαπάνη

Τα φροντιστήρια αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο το 52,3% της συνολικής ιδιωτικής εκπαιδευτικής δαπάνης των νοικοκυριών και το 9% της συνολικής τους καταναλωτικής δαπάνης, έναντι 7,5% το 2013. Η μέση οικογενειακή μηνιαία δαπάνη φτάνει τα 180 ευρώ, με μεγάλες ανισότητες μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων.

Τα νοικοκυριά με εισόδημα έως 750 ευρώ διαθέτουν το 24,1% του ετήσιου εισοδήματός τους για φροντιστήρια, ενώ στις υψηλότερες εισοδηματικές τάξεις το ποσοστό περιορίζεται στο 3,3%. Παράλληλα, το 68%-70% των γονέων και νέων δηλώνουν ικανοποιημένοι από τη φροντιστηριακή εκπαίδευση, αν και το 50% των γονέων θεωρεί ότι επιβαρύνει οικονομικά την οικογένεια και υπερφορτώνει τους μαθητές.

Σχεδόν οι μισοί γονείς (48,7%) πιστεύουν ότι το παιδί τους δεν θα είχε επιτύχει στις πανελλαδικές εξετάσεις χωρίς τη βοήθεια φροντιστηρίου. Η ιδιωτική εκπαιδευτική δαπάνη αντιστοιχεί πλέον στο 14% των δημόσιων δαπανών για την εκπαίδευση, ποσοστό-ρεκόρ για τη δεκαετία.

Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η μελέτη εξετάζει επίσης το προφίλ του εκπαιδευτικού προσωπικού και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στον χώρο, όπως χαμηλές αποδοχές, ασάφεια εργασιακού καθεστώτος, ανασφάλεια, ανασφάλιστη εργασία και έλλειψη Συλλογικών Συμβάσεων. Επισημαίνεται ακόμη η πίεση για «θετικά αποτελέσματα» και η ανάγκη για καλύτερη οργάνωση των δομών.

Η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών εξαρτάται από το ανθρώπινο δυναμικό, την οργάνωση, το πρόγραμμα σπουδών, τα τεχνολογικά εργαλεία, τη σύνθεση των τμημάτων και τη συνεργασία με τους γονείς.

Μεταξύ των προτάσεων πολιτικής περιλαμβάνονται η ενίσχυση του δημόσιου σχολείου, ο περιορισμός του ρόλου των εξετάσεων, η δημιουργία δημόσιων δομών ενισχυτικής διδασκαλίας, η θεσμική εποπτεία και πιστοποίηση ποιότητας, καθώς και η προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών.

enikos.gr

Continue Reading

ΙΟΒΕ: Η «βόμβα» του ιδιωτικού χρέους στα 407,6 δισ. ευρώ –Αδειάζει σραδιακά η τσέπη του Έλληνα

 

Ενώ τα κυβερνητικά στελέχη μιλούν για «success story» και δημοσιονομική σταθερότητα, τα στοιχεία του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για το τρίτο τρίμηνο του 2025 έρχονται να προσγειώσουν την κοινή γνώμη σε μια σκληρή πραγματικότητα. Το συνολικό ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα εκτοξεύτηκε στα 407,6 δισ. ευρώ, δημιουργώντας έναν ασφυκτικό κλοιό γύρω από νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η «ακτινογραφία» της οφειλής: Πού χρωστάμε;

Το νούμερο των 407,6 δισ. δεν είναι απλώς ένας στατιστικός δείκτης· είναι μια «μαύρη τρύπα» που καταπίνει το διαθέσιμο εισόδημα. Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΟΒΕ:

• Ληξιπρόθεσμα στις τράπεζες και τους Servicers: Τα κόκκινα δάνεια μπορεί να έφυγαν από τους ισολογισμούς των τραπεζών, αλλά παραμένουν στην οικονομία, με τους servicers να πιέζουν για εισπράξεις.

• Χρέη προς την Εφορία και τα Ασφαλιστικά Ταμεία: Οι οφειλές προς το Δημόσιο παραμένουν το «αγκάθι» της ελληνικής οικογένειας, με τις ρυθμίσεις να αποδεικνύονται συχνά βραχύβιες λόγω της ακρίβειας.

Τι πληρώνουμε και τι (δεν) μένει στην τσέπη

Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί κάθε πολίτη είναι το εξής: Πόσα χρήματα μένουν τελικά για να ζήσουμε; Παρά την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ (από 1η Απριλίου 2026), η «αιμορραγία» προς την εξυπηρέτηση του χρέους είναι τρομακτική.

Ένα μέσο νοικοκυριό σήμερα καλείται να διαθέσει:

1. Έως και το 40% του εισοδήματός του για δόσεις δανείων ή ρυθμίσεις οφειλών.

2. Ένα σημαντικό ποσοστό για το ενεργειακό κόστος και τα καύσιμα, παρά τα όποια μέτρα στήριξης (όπως η Ψηφιακή Κάρτα Καυσίμων).

Το αποτέλεσμα; Το «πραγματικό» διαθέσιμο εισόδημα, δηλαδή αυτό που μένει μετά την πληρωμή των υποχρεώσεων, συρρικνώνεται. Η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων παραμένει από τις χαμηλότερες στην Ευρωζώνη, καθώς η ονομαστική αύξηση των μισθών «εξατμίζεται» πριν φτάσει στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.

Είναι βιώσιμο το χρέος ή βαδίζουμε σε νέο αδιέξοδο;

Το ερώτημα της βιωσιμότητας του ιδιωτικού χρέους είναι το «ιερό δισκοπότηρο» της οικονομίας. Το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι όσο το χρέος αυξάνεται ταχύτερα από το ΑΕΠ, ο κίνδυνος ενός νέου κύκλου αθετήσεων πληρωμών είναι ορατός.

Για να θεωρηθεί το χρέος βιώσιμο, θα έπρεπε:

• Να αυξηθούν δραστικά οι επενδύσεις που δημιουργούν καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, και όχι μόνο εποχική απασχόληση.

• Να υπάρξει γεναία αναδιάρθρωση οφειλών για τους πραγματικά αδύναμους, χωρίς τις ασφυκτικές πιέσεις των εισπρακτικών εταιρειών.

• Να ελεγχθεί ο πληθωρισμός, ώστε το πλεόνασμα του εισοδήματος να μην πηγαίνει μόνο στις βασικές ανάγκες επιβίωσης.

Η αύξηση του ιδιωτικού χρέους στα 407,6 δισ. ευρώ αποτελεί μια «ωρολογιακή βόμβα» στα θεμέλια της κοινωνικής συνοχής. Αν η κυβέρνηση δεν προχωρήσει πέρα από τα επιδόματα και δεν αντιμετωπίσει το δομικό πρόβλημα της υπερχρέωσης, το «όραμα» της σύγκλισης με την Ευρώπη θα παραμείνει μια άσκηση επί χάρτου, ενώ οι πολίτες θα συνεχίσουν να δουλεύουν μόνο και μόνο για να «ταΐζουν» το χρέος τους.

topontiki.gr

Continue Reading