Για μια χώρα που καυχιέται ότι έδωσε τα «φώτα» στη Δύση, θα περιμέναμε περισσότερα για το μέλλον των παιδιών της. Και όχι μόνο. Δύο ειδήσεις κυριαρχούν όσον αφορά το θέμα της παιδείας τις τελευταίες μέρες. Η μια φρικιαστική, η άλλη αστεία. Δημιουργούν προβληματισμό εξίσου. Η είδηση του θανάτου της καθηγήτριας στη Θεσσαλονίκη ύστερα από το bullying που υπέστη από τη μία, η είδηση ότι ο μέσος όρος IQ των Ελλήνων βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο από την άλλη.
Το ερώτημα «τι πάει λάθος στην παιδεία;» ανακύπτει σχεδόν αυτόματα. Πριν όμως βγάλουμε εύκολα και γρήγορα συμπεράσματα, αξίζει να δούμε τι ακριβώς αποτυπώνει η αλήθεια της στατιστικής μακριά από διάφορα αφηγήματα.
Πόσα επενδύει η Ελλάδα σε μαθητές και καθηγητές;
Τα στατιστικά στοιχεία που παρέχει ο ΟΟΣΑ καταγράφουν το πόσα χρήματα επενδύει η κάθε χώρα στα εκπαιδευτικά ιδρύματα (σχολεία και πανεπιστήμια) ανά μαθητή. Η Ελλάδα βρίσκεται στο τέλος του πίνακα μαζί με την Ουγγαρία, τη Χιλή, την Τουρκία και το Μεξικό. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η χώρα μας επενδύει περίπου 8.339 δολάρια ανά μαθητή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η κορυφή του πίνακα συμπληρώνεται από το Λουξεμβούργο, την Κορέα και τη Νορβηγία. Το Λουξεμβούργο επενδύει σχεδόν τα τετραπλά χρήματα απ’ ό,τι η Ελλάδα.
Διαβάστε ακόμη: Πεθαίνοντας εν ώρα εργασίας – Το «μαύρο ρεκόρ» των εργατικών δυστυχημάτων
Ανάλογη εικόνα υπάρχει και στους μισθούς των καθηγητών. Η Ελλάδα καταλαμβάνει τις τελευταίες θέσεις μαζί με τη Βοσνία και την Αλβανία. Σύμφωνα με τη Eurostat, οι καθηγητές στη χώρα μας αμείβονται με περίπου 16.000 ευρώ ετησίως. Για να έχουμε μια πλήρη εικόνα, το Λουξεμβούργο δίνει περίπου 53.000 ευρώ και η Ισπανία 37.000 ετησίως. Βέβαια, συνυπολογίζοντας το κόστος ζωής στην κάθε χώρα προκύπτει μια σύνθετη εικόνα.
Οφείλει όμως να σημειωθεί το προφανές: το ελληνικό κράτος έχει σταματήσει εδώ και καιρό να επενδύει σε μαθητές ή καθηγητές (στην παιδεία γενικότερα) και αρκείται στο να βρίσκει λύσεις που είναι άνευ νοήματος, όπως τα μαθήματα ραπτικής…
Τι μπορούμε να μάθουμε από τις άλλες χώρες;
Για να μην κατηγορηθούμε ως…μίζεροι, ίσως θα ήταν χρήσιμο να δούμε τι ισχύει στα εκπαιδευτικά συστήματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Εκτός από τη Φινλανδία, η χώρα που έχει κάνει δυναμική εμφάνιση στις κατατάξεις τα τελευταία χρόνια είναι η Εσθονία. Η χώρα της Ανατολικής Ευρώπης έχει δημιουργήσει ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον που ενισχύει τις ικανότητες των παιδιών, κυρίως στις θετικές επιστήμες.
Ταυτόχρονα, το εκπαιδευτικό σύστημα της Εσθονίας βασίζεται στη συμπεριληπτικότητα και στην εξάλειψη κοινωνικών διαφορών. Η παιδεία εδώ περιλαμβάνει και την συναισθηματική μόρφωση. Έχει ελάχιστη σημασία αν ένα παιδί έχει πλούσιους ή κοινωνικά ισχυρούς γονείς. Θα αντιμετωπιστεί όπως και τα υπόλοιπα.
Τα σχολεία στην Εσθονία όπως και στη Φινλανδία ακολουθούν ένα συγκεκριμένο σύστημα αντιμετώπισης του bullying πριν να είναι αργά. Πρόκειται για το «KiVa», ένα πρόγραμμα που δημιουργήθηκε από το πανεπιστήμιο του Turku στη Φινλανδία. Το «KiVa» ξεκινάει με μια βασική παραδοχή: το παιδί που θα προχωρήσει σε συμπεριφορές τραμπουκισμού ζητάει, ουσιαστικά, την προσοχή.
Εδώ είναι σημαντικός ο ρόλος των υπόλοιπων παιδιών που μαθαίνουν να μη γελάνε ή να μην ενθαρρύνουν με οποιονδήποτε τρόπο μια τέτοια συμπεριφορά. Κόβοντας την προσοχή, το bullying «χάνει» το βασικότερο στήριγμα. Το πρόγραμμα επίσης μαθαίνει με παιχνίδια ρόλων στα παιδιά την ενσυναίσθηση και την ευαλωτότητα. Ακόμα κι όταν ένα παιδί τραμπουκίσει ένα άλλο, ακολουθείται ένα αυστηρό πρωτόκολλο δράσης. Το «παιδί – δράστης» περνάει από μια συνέντευξη ώστε να κληθεί να αναγνωρίσει την κακή του συμπεριφορά.
Ταυτόχρονα, πρέπει να δεσμευτεί πως θα προχωρήσει σε συγκεκριμένες πράξεις, όπως το να καλέσει το «παιδί – θύμα» για παιχνίδι ή απλώς να το αφήσει στην ησυχία του. Η όλη κατάσταση παρακολουθείται στενά από καθηγητές και υπεύθυνους του προγράμματος.
Πάντως, το βασικότερο συμπέρασμα σε όλη αυτή τη συζήτηση, είναι πως στην περίπτωση της Ελλάδας λείπει η βούληση για πρωτοβουλίες και ουσιαστικές αλλαγές. Οι ιθύνοντες αρκούνται απλώς σε ανακοινώσεις και δελτία τύπου, μετά τα διάφορα περιστατικά…
Αναρτήσεις
