Η ραγδαία γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές αλλαγές στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη χώρα μας να είναι μία εκ των τριών πιο γηρασμένων χωρών στην Ευρώπη σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Το ποσοστό των πολιτών άνω των 65 ετών ξεπερνά το 23% και φαίνεται πως θα αγγίξει το 30% έως το 2040. Αυτό σημαίνει πως σχεδόν ένας στου τρεις Έλληνες θα ανήκει στην τρίτη ηλικία σε πολύ λίγα χρόνια από σήμερα.
Αυτή η μεγάλη δημογραφική μεταβολή μεταφράζεται μεταξύ άλλων και σε μεγάλης κλίμακας αλλαγές στην υγεία, την πρόνοια, τις τεχνολογίες και τους τρόπους διοίκησης στον χώρο της υγείας. Ταυτόχρονα, δημιουργεί νέες επαγγελματικές ανάγκες και αναδεικνύει τη σημασία των σπουδών στον χώρο της Υγείας.. Όπως αναφέρει ο σύμβουλος σταδιοδρομίας labora Χρήστος Καρακωστίδης, o κλάδος της υγείας θα δεχτεί ίσως τη μεγαλύτερη πίεση από τη γήρανση του πληθυσμού. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) εκτιμά ότι η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει έλλειμμα άνω των 4 εκατομμυρίων επαγγελματιών υγείας έως το 2030 ενώ η Ελλάδα ήδη παρουσιάζει ελλείψεις όχι μόνο σε γιατρούς, αλλά κυρίως σε νοσηλευτές, θεραπευτές και επαγγελματίες μακροχρόνιας φροντίδας.
Νοσηλευτική: ένας από τους πιο κρίσιμους κλάδους της επόμενης δεκαετίας
Η ανάγκη για νοσηλευτές δεν περιορίζεται στα νοσοκομεία. Σύμφωνα με στοιχεία του CEDEFOP, οι υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας και μακροχρόνιας περίθαλψης θα αποτελέσουν έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους επαγγελματικούς τομείς στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, η γήρανση του πληθυσμού σε συνδυασμό με την ελλιπή στελέχωση των δημόσιων δομών υγείας δημιουργεί σταθερή και διαχρονική ζήτηση για πτυχιούχους Νοσηλευτικής, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Φυσικά, αντίστοιχη ζήτηση εμφανίζεται και στις χώρες της Ευρώπης, γεγονός που έχει οδηγήσει και συνεχίζει να οδηγεί πολλούς νοσηλευτές στη μετανάστευση.
Επαγγέλματα φροντίδας & αποκατάστασης
Η Φυσικοθεραπεία και η Εργοθεραπεία αποτελούν βασικούς πυλώνες στην υποστήριξη της λειτουργικότητας και της αυτονομίας των ηλικιωμένων ανθρώπων, καθώς προσφέρουν εξειδικευμένες υπηρεσίες αποκατάστασης, πρόληψης αλλά και μυοσκελετικής ενδυνάμωσης. Οι επαγγελματίες αυτών των κλάδων προσφέρουν συνήθως τις υπηρεσίες τους σε κέντρα αποκατάστασης, ωστόσο είναι πολύ συχνό το φαινόμενο της κατ’ οίκον υποστήριξης, η οποία βοηθά τα άτομα να ανταπεξέρχονται αποτελεσματικότερα στην καθημερινότητά τους ακόμα και μετά την περίοδο νοσηλείας τους σε νοσοκομεία και κέντρα αποκατάστασης.
Επίσης, τόσο στη Φυσικοθεραπεία όσο και στην Εργοθεραπεία η ενασχόληση με τους ηλικιωμένους δεν είναι μονόδρομος. Αντίθετα τα επαγγέλματα αυτά προσφέρουν λύσεις σε ποικίλες ομάδες ανθρώπων, όπως οι αθλητές και τα παιδιά αντίστοιχα, ενώ η ιδιωτική πρωτοβουλία και η επιχειρηματικότητα αποτελούν συχνούς δρόμους στην ιδιωτική αγορά εργασίας. Η αγορά δείχνει ήδη ισχυρή ζήτηση, καθώς σύμφωνα με μελέτες της McKinsey, ο κλάδος της αποκατάστασης αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2035, με αυξανόμενες ανάγκες σε εξειδικευμένο προσωπικό.
Ψυχολογία και Κοινωνικές Επιστήμες: Στήριξη και κοινοτικές παρεμβάσεις
Η γήρανση δεν είναι μόνο βιολογικό φαινόμενο, αλλά και κοινωνικό. Η μοναξιά, η απώλεια κοινωνικών ρόλων και οι γνωστικές μεταβολές της τρίτης ηλικίας αυξάνουν τη ζήτηση για εξειδικευμένους ψυχολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες. Με βάση πρόσφατη μελέτη της ΕΕ, πάνω από το 20% των ατόμων άνω των 70 ετών αντιμετωπίζει ήπια ή σοβαρή γνωστική έκπτωση, ενώ η κατάθλιψη στις μεγάλες ηλικίες αποτελεί επίσης αρκετά συχνή κατάσταση. Αυτό δημιουργεί ανάγκη για ψυχολόγους με εξειδίκευση σε αυτήν την ευαίσθητη κοινωνική ομάδα. Τα σχετικά μεταπτυχιακά προγράμματα στην Ευρώπη αυξάνονται, ακριβώς λόγω αυτής της ζήτησης.
Η Κοινωνική Εργασία έχει και αυτή νευραλγικό ρόλο στην υποστήριξη και ψυχική ενδυνάμωση των ηλικιωμένων. Τα προγράμματα «Βοήθεια στο Σπίτι», τα ΚΑΠΗ, οι κοινοτικές δομές και οι υπηρεσίες κοινωνικής υποστήριξης απαιτούν κοινωνικούς λειτουργούς που μπορούν να αξιολογούν, να παρεμβαίνουν και να διαχειρίζονται σύνθετες ανάγκες των ηλικιωμένων. Ο κλάδος αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 30% έως το 2035, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Κοινωνικής Πρόνοιας.
Διοίκηση Μονάδων Υγείας και Κοινωνικών Δομών
Η μεγάλη αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας σημαίνει ότι οι δομές αυτές πρέπει να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά, χρησιμοποιώντας σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία διοίκησης και οργάνωσης. Τα νοσοκομεία, οι μονάδες αποκατάστασης, οι δομές μακροχρόνιας φροντίδας και οι δημόσιοι οργανισμοί απαιτούν σήμερα διοικητικά στελέχη με κατανόηση της υγειονομικής πολιτικής, της διαχείρισης πόρων, των τεχνολογικών εργαλείων αλλά και της διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού. Σύμφωνα με τον OECD, η ζήτηση για διοικητικά στελέχη σε συστήματα υγείας θα αυξηθεί ραγδαία έως το 2035, καθώς τα συστήματα υγείας μετασχηματίζονται ψηφιακά και οργανωτικά.
Είναι προφανές πως η γήρανση του πληθυσμού δεν είναι μια απλή δημογραφική τάση, αλλά ένας ολοκληρωτικός μετασχηματισμός της κοινωνίας, που αλλάζει τις ανάγκες, τις υπηρεσίες και τις επαγγελματικές διαδρομές στον χώρο της υγείας. Μέχρι το 2040, η Ελλάδα θα χρειαστεί χιλιάδες νέους επαγγελματίες στους τομείς της υγείας, της αποκατάστασης, της ψυχολογίας, της κοινωνικής μέριμνας, της διοίκησης δομών και της τεχνολογίας υγείας. Συνεπώς, οι σπουδές που συνδέονται με υγεία, πρόνοια, βιωσιμότητα και τεχνολογία δεν είναι απλώς ασφαλείς επιλογές αλλά σπουδές, που θα βρίσκονται στο επίκεντρο της αγοράς εργασίας για τις επόμενες δεκαετίες.



