Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η πτώση της γεννητικότητας εντείνουν τις πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα διεθνώς. Στις πιο ανεπτυγμένες περιοχές, το προσδόκιμο ζωής στην ηλικία των 65 ετών έχει αυξηθεί κατά 50,9% από το 1950, φτάνοντας σε περίπου 20 επιπλέον χρόνια.
Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι οι συνταξιοδοτικές παροχές πρέπει να καταβάλλονται για σημαντικά μεγαλύτερο διάστημα, ενώ ο αριθμός των πιθανών εργαζομένων που στηρίζουν τους ηλικιωμένους αναμένεται να μειωθεί απότομα.
Τα συνταξιοδοτικά συστήματα επηρεάζονται από τη δημογραφική κρίση, καθώς η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων αυξάνουν το βάρος των μελλοντικών υποχρεώσεων και θέτουν υπό πίεση τη δυνατότητα διατήρησης των πληρωμών για τις επόμενες γενιές.
Οι συνταξιοδοτικές παροχές διακρίνονται γενικά σε προγράμματα καθορισμένων παροχών, που εγγυώνται ένα προκαθορισμένο εισόδημα στους συνταξιούχους, και σε προγράμματα καθορισμένων εισφορών, στα οποία οι πληρωμές εξαρτώνται από τις αποταμιεύσεις και τις επενδυτικές αποδόσεις.
Σύμφωνα με το CNBC, η γήρανση δημιουργεί διαφορετικές πιέσεις στα δύο μοντέλα. Στα προγράμματα καθορισμένων παροχών οι υποχρεώσεις αυξάνονται, καθώς οι συνταξιούχοι ζουν περισσότερο. Στα προγράμματα καθορισμένων εισφορών, τα μέλη ενδέχεται να εξαντλήσουν τις αποταμιεύσεις τους, γεγονός που αυξάνει την πίεση για επενδυτικές αποδόσεις.
Ο Sebastien Betermier, εκτελεστικός διευθυντής στο Διεθνές Κέντρο Διαχείρισης Συντάξεων, δήλωσε ότι το πρόβλημα είναι «τεράστιο και έχει γίνει πιο έντονο με την πάροδο του χρόνου». Όπως ανέφερε, ορισμένα ταμεία έχουν μέλη που βρίσκονται σε συνταξιοδότηση για σχεδόν μισό αιώνα, σε ηλικία 107 ή 108 ετών.
«Όσο υψηλότερη είναι η μακροζωία, τόσο περισσότερα χρόνια πρέπει να καλύψουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία, και έτσι αυτό αμέσως εμφανίζεται ως πρόσθετη υποχρέωση», είπε. «Σκεφτείτε το κόστος που επιβάλλει στην πραγματικότητα στην επόμενη γενιά… είναι μια ωρολογιακή βόμβα», δήλωσε ο Betermier στο CNBC.
Η έκθεση του Παγκόσμιου Δείκτη Συντάξεων του Ινστιτούτου Marsh CFA για το 2026, ή MCGPI, καλύπτει 55 συνταξιοδοτικά συστήματα. Από αυτά, τα 43 έχουν ποσοστά γονιμότητας κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, ενώ τα 23 βρίσκονται κάτω από 1,5.
«Η χρηματοδότηση των μελλοντικών συντάξεων και της φροντίδας ηλικιωμένων καθίσταται πιο κρίσιμη, καθώς η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους συνεχίζει να μειώνεται», αναφέρει η έκθεση του MCGPI. «Πολύ λίγα συστήματα, όπως λειτουργούν σήμερα, είναι ασφαλή».
Ιδιαίτερα ευάλωτα εμφανίζονται τα διανεμητικά συστήματα, όπου οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό παροχές για τους σημερινούς συνταξιούχους. Η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού αυξάνει την πίεση σε αυτό το μοντέλο.
Στις ΗΠΑ, το Ταμείο Ασφάλισης Γήρατος και Επιζώντων, που χρηματοδοτεί συνταξιοδοτικά επιδόματα και παροχές επιζώντων για δεκάδες εκατομμύρια Αμερικανούς, προβλέπεται να εξαντλήσει τα αποθεματικά του το τέταρτο τρίμηνο του 2032, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση των διαχειριστών του.
Πιέσεις αντιμετωπίζουν και τα πλήρως χρηματοδοτούμενα προγράμματα, τα οποία επενδύουν εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών για τη χρηματοδότηση μελλοντικών παροχών. Καθώς περισσότερα μέλη συνταξιοδοτούνται, ορισμένα ταμεία μπορεί να καταβάλλουν περισσότερα σε παροχές από όσα λαμβάνουν σε νέες εισφορές.
Η MCGPI προειδοποίησε ότι αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει τα ταμεία σε επανεξέταση των επενδυτικών στρατηγικών και των αναγκών ρευστότητας. «Οι μελλοντικές εκροές παροχών θα υπερβούν το επίπεδο των εισφορών ή των ασφαλίστρων… αυτή η οικονομική πίεση αναπόφευκτα θα αυξηθεί στο μέλλον», τονίζει η έκθεση.
Η δημογραφική κρίση επηρεάζει ήδη και τον τρόπο με τον οποίο επενδύουν τα ταμεία. Πολλά ώριμα ταμεία καταβάλλουν περισσότερα σε παροχές από όσα εισπράττουν σε εισφορές και στηρίζονται περισσότερο στις επενδυτικές αποδόσεις και στα συσσωρευμένα περιουσιακά στοιχεία.
Στην Αυστραλία, περίπου το ένα τρίτο των συνταξιοδοτικών ταμείων εμφάνισε αρνητικές φυσικές ταμειακές ροές από περιουσιακά στοιχεία σε μια τριετία, καθώς οι πληρωμές παροχών ξεπέρασαν τις εισφορές, σύμφωνα με έκθεση του 2025 της Αυστραλιανής Αρχής Προληπτικής Ρύθμισης.
Παρατηρητές του κλάδου αναφέρουν ότι η αναζήτηση υψηλότερων αποδόσεων έχει οδηγήσει ορισμένα κεφάλαια σε πιο σύνθετες και υψηλότερου κινδύνου επενδύσεις, όπως ιδιωτικά κεφάλαια, υποδομές και ιδιωτικές πιστώσεις.
Ο Jean-Pierre Aubry, αναπληρωτής διευθυντής κρατικής και τοπικής έρευνας στο Κέντρο Έρευνας Συνταξιοδότησης στο Boston College, δήλωσε ότι τα συνταξιοδοτικά ταμεία στρέφονται όλο και περισσότερο σε επενδύσεις υψηλότερου ρίσκου, με σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις αγορές.
Ανέφερε ως παράδειγμα τα συνταξιοδοτικά ταμεία των πολιτειών και των τοπικών κυβερνήσεων των ΗΠΑ, τα οποία διατηρούν μόνο περίπου το 20% των περιουσιακών τους στοιχείων σε ομόλογα. Μεγάλο μέρος του υπολοίπου επενδύεται σε μετοχές και ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία, γεγονός που, όπως είπε, τα εκθέτει περισσότερο σε επενδυτικό κίνδυνο σε σύγκριση με αντίστοιχα ταμεία στην Ευρώπη και τον Καναδά.
Ο David Elia, Διευθύνων Σύμβουλος του αυστραλιανού συνταξιοδοτικού ταμείου Hostplus, δήλωσε ότι οι δημογραφικές μεταβολές αποτελούν έναν μόνο από τους παράγοντες που καθορίζουν τις επενδυτικές αποφάσεις. Υπογράμμισε τη σημασία ενός διαφοροποιημένου χαρτοφυλακίου ανά κατηγορία περιουσιακών στοιχείων, γεωγραφική περιοχή και κλάδο, ώστε οι πιθανές αποδόσεις να αντισταθμίζουν τους κινδύνους.
Ο Elia πρόσθεσε ότι οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να μετριάσουν τις πιέσεις της γήρανσης του πληθυσμού μέσω πολιτικών μετανάστευσης και τεχνολογικών εξελίξεων, ενώ οι δημογραφικές αλλαγές ενδέχεται να δημιουργήσουν και νέες επενδυτικές ευκαιρίες.
Πηγή: ΟΤ
Αναρτήσεις
